VCCI đề xuất không xử lý hình sự hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đề nghị cân nhắc không hình sự hóa hành vi gây tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn ở mức cơ bản, cho rằng nhiều trường hợp chưa đến mức gây hại nghiêm trọng cho xã hội và hiện đã có chế tài xử phạt hành chính. 

Ngày 1/5, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết đơn vị này đã gửi góp ý đối với dự thảo hồ sơ chính sách Bộ luật Hình sự do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.

Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất bổ sung nhiều tội danh và hành vi mới mà Bộ luật Hình sự hiện hành chưa quy định. Theo cơ quan soạn thảo, quá trình thực hiện Bộ luật Hình sự năm 2015 đã đạt nhiều kết quả, tuy nhiên vẫn xuất hiện nhiều bất cập, trong đó có các vấn đề liên quan ô nhiễm môi trường gây phản ứng trong dư luận.

Một trong những nội dung được đề xuất bổ sung là hành vi đốt chất thải, đặc biệt với chất thải nguy hại; gây tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn; hành vi tận diệt động vật bằng hóa chất, vật liệu hoặc công cụ có tính chất tận diệt.

Góp ý về nội dung này, VCCI cho rằng hành vi gây tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn là vi phạm khá phổ biến trong hoạt động sản xuất công nghiệp, xây dựng và giao thông.

Theo VCCI, trên thực tế có trường hợp tổ chức, cá nhân gây ra tiếng ồn, độ rung và mùi vượt mức tiêu chuẩn nhưng chưa đến mức gây hại cho xã hội hoặc chưa gây hậu quả rõ ràng. Cơ quan này cho biết Luật Bảo vệ môi trường cùng quy định xử lý vi phạm hành chính hiện nay đã có chế tài xử lý, gồm phạt tiền, buộc khắc phục hậu quả và đình chỉ hoạt động.

VCCI cho biết tại Liên minh châu Âu (EU), các vi phạm liên quan tiếng ồn, độ rung và mùi chủ yếu được xử lý bằng biện pháp hành chính và dân sự, gồm bồi thường thiệt hại cho người bị ảnh hưởng. Việc xử lý hình sự chỉ áp dụng với trường hợp vi phạm có hệ thống, có chủ ý và gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Từ đó, VCCI đề nghị cân nhắc không hình sự hóa hành vi này ở mức cơ bản. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan này cho rằng có thể bổ sung đây là tình tiết tăng nặng trong Tội gây ô nhiễm môi trường, quy định tại Điều 235 Bộ luật Hình sự, khi hành vi được thực hiện có hệ thống, có chủ ý và gây hậu quả nghiêm trọng.

Ngoài nội dung liên quan tiếng ồn, VCCI cũng góp ý về đề xuất xử lý hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng.

Theo VCCI, Bộ luật Hình sự hiện hành đã có quy định liên quan “hàng giả” tại Điều 192 đến Điều 195. Trong khi đó, “hàng kém chất lượng” là khái niệm khác, dùng để chỉ hàng thật nhưng không đạt tiêu chuẩn.

VCCI cho rằng ranh giới giữa “hàng kém chất lượng”, “không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật” và “sản phẩm lỗi” khá mong manh, đặc biệt trong sản xuất công nghiệp khi tỷ lệ sản phẩm lỗi ở mức nhất định là khó tránh khỏi. Đồng thời, khái niệm “hàng kém chất lượng” hiện chưa đủ rõ để bảo đảm tính chính xác khi áp dụng pháp luật hình sự.

Cơ quan này cho biết phần lớn quốc gia xử lý hành vi liên quan hàng kém chất lượng thông qua pháp luật bảo vệ người tiêu dùng và xử phạt hành chính, như thu hồi sản phẩm hoặc phạt tiền. Việc xử lý hình sự chủ yếu áp dụng khi có yếu tố lừa dối hoặc gây nguy hiểm nghiêm trọng cho sức khỏe, tính mạng.

Từ đó, VCCI đề nghị cân nhắc không bổ sung tội danh riêng đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng. Trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe, tính mạng, hành vi này có thể được xử lý theo các quy định hiện hành như Điều 317 về vi phạm quy định an toàn thực phẩm hoặc Điều 360 về thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

Bài viết cũng cho biết tình trạng gây tiếng ồn và độ rung vượt quy chuẩn thời gian qua được phản ánh nhiều. Hiện giới hạn mức ồn tối đa tại khu vực có người sinh sống, làm việc được quy định trong Quy chuẩn quốc gia về tiếng ồn QCVN 26:2025/BNNMT.

Theo Nghị định 45/2022, hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn kỹ thuật dưới 2 dBA bị cảnh cáo, trong khi mức phạt tiền cao nhất với hành vi vượt từ 40 dBA trở lên là 140-160 triệu đồng.

Đối với vi phạm về độ rung, mức xử phạt thấp nhất là cảnh cáo, mức cao nhất lên đến 170 triệu đồng, tùy theo tính chất vi phạm trong hoạt động xây dựng hoặc hoạt động sản xuất, thương mại, dịch vụ.

Trong dự thảo, Bộ Công an cho rằng việc sửa đổi các quy định nhằm bảo đảm tính răn đe, tránh bỏ lọt hành vi vi phạm, đồng thời giúp người dân được bảo vệ tốt hơn trước các vi phạm ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống.