Kiểm toán Nhà nước: Khối doanh nghiệp nhà nước thua lỗ, nền kinh tế nhiều vấn đề

Trong các phiên thảo luận trong khuôn khổ kỳ họp thứ 4 của Quốc hội khóa XIV, Tổng kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc đã nêu ra những vấn đề tồn tại của nền kinh tế cần phải được khắc phục như phát hiện thêm nhiều dự án nhà nước thua lỗ, vay tiền để đảo nợ, nợ công và nền kinh tế không có nội lực.

Hơn 40 dự án của khối nhà nước thua lỗ

Sáng ngày 24/10 vừa qua, trong phiên thảo luận kết quả thực hiện và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội cho 3 năm 2018-2021, tổng Kiểm toán Nhà nước, ông Hồ Đức Phớc cho biết, đến thời điểm hiện tại, không phải chỉ có 12 dự án nhà nước yếu kém, thua lỗ mà con số đã là hơn 40 dự án.

Tình hình các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) vẫn là bức tranh cũ kỹ, với những thua lỗ triền miên và tồn tại nhiều sai phạm là nguyên nhân dẫn đến hụt thu ngân sách Nhà nước trong 3 năm nay.

>> Ủy ban Tài chính – Ngân sách: Thất thoát hàng ngàn tỷ đồng do ‘buông lỏng quản lý, giám sát’

Báo cáo của Ủy ban Tài chính và Ngân sách vừa mới trình Quốc hội cho biết, tỷ lệ thu từ DNNN giảm mạnh (-7,7%) so với dự toán. Ngoài ra, số thu cổ tức, lợi nhuận còn lại của DNNN, tiền bán vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp trong 9 tháng đầu năm đạt thấp hơn nhiều so với dự toán; đặc biệt là thu bán vốn Nhà nước mới chỉ đạt 16,7%. Điều này thể hiện việc phối hợp triển khai kế hoạch thoái vốn Nhà nước giữa các bộ, ngành hiệu quả chưa cao.

Giải ngân chậm, vay tiền về để đảo nợ

ông Phớc bày tỏ lo ngại nền kinh tế tiềm ẩn rủi ro vì giải ngân vốn vẫn còn rất chậm. Trong 9 tháng năm 2017, mới chỉ giải ngân được 7% trên tổng số 148.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ theo dự toán.

“Nhiệm kỳ này có 260 nghìn tỷ đồng vốn ngân sách nhà nước nhưng nhìn vào cân đối tài chính quốc gia, riêng trả lãi vay và gốc mỗi năm 98.000 tỷ, tăng 12% so với các năm. Ngoài ra còn 160 nghìn tỷ đồng tài sản ngoại bảng vay đảo nợ. Mà vay đảo nợ không khả thi đối với một nền kinh tế, giống như một hộ gia đình đến hạn trả nợ mà phải vay người này trả cho người khác,” ông Phớc cho biết.

Điều này có nghĩa là hiện có một số tiền lớn đang nằm tại Kho bạc Nhà nước chưa giải ngân được, trong khi Chính phủ vẫn phải trả lãi huy động (khoảng 6,1%/năm).

>> Tại sao đầu tư công vừa giải ngân chậm vừa không hiệu quả?

Ông Phớc cũng nhấn mạnh: “Cộng khoản chi trả nợ và đảo nợ đã chiếm 67% chi đầu tư phát triển, không biết các nhà kinh tế sẽ phải tính toán thế nào để phát triển được doanh nghiệp, tăng sức sống của nền kinh tế để có thu bù chi. Trong tương lai tôi cho rằng càng khó.”

Gánh nặng nợ công cần phải được giải quyết

Theo Tổng Kiểm toán Nhà nước, đối với cân đối ngân sách, trước tiên phải giải quyết được nợ công, đặc biệt là nợ quá hạn, nếu không sẽ để lại gánh nặng lớn cho nền kinh tế. Tiếp đó là phải giải quyết được vấn đề về hụt thu ngân sách, nợ đọng thuế, bội chi ngân sách trung ương tăng cao hơn dự toán.

“Nếu nợ công của chúng ta không giảm đi thì nền tài chính không bền vững được, nền kinh tế không lành mạnh được. Bây giờ phải giải quyết nợ công, nhất là nợ quá hạn, còn cứ đảo nợ thì không tăng trưởng được,” ông khẳng định. Bên cạnh đó, người đứng đầu Kiểm toán Nhà nước cũng chỉ ra rằng, cần phải xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém một cách dứt điểm, nếu không thì “hàng chục nghìn tỷ cứ ra đi”.

>> Vấn đề nợ công của Việt Nam

Tăng trưởng GDP phụ thuộc vào khối ngoại

Trong bối cảnh nợ xấu và nợ công vẫn cao đã khiến nền tảng tài chính không được ổn định. Nhiều ý kiến tỏ ra thận trọng với con số tăng trưởng 7,46% của quý III khi thấy rằng mức tăng trưởng đột biến này dựa chủ yếu vào khối các doanh nghiệp FDI, trong đó Samsung và Formosa đóng góp một tỷ lệ lớn.

“Tăng trưởng quý III năm nay phải có một số yếu tố đột biến mới có thể đạt được mức 7,46%. Như tăng trưởng sản xuất và xuất khẩu điện tử lên mức 34% do Samsung có sản phẩm mới xuất xưởng là Samsung S8,” Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh tại cuộc họp.

Một hạn chế nữa được ông Phớc chỉ ra là tăng trưởng phụ thuộc quá nhiều FDI, nếu các “ông lớn” có vấn đề thì nền kinh tế bị ảnh hưởng. Ngoài ra, tăng trưởng dựa vào khai khoáng tài nguyên sẽ chỉ giải quyết được vấn đề về con số mà không đảm bảo phát triển bền vững.

Chân Hồ (T/h)

Xem thêm: