Iran được bầu vào vị trí quan trọng trong Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân

Hôm thứ Hai (27/4), Hoa Kỳ và Iran đã xảy ra tranh cãi gay gắt tại Liên Hợp Quốc liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran cũng như việc Iran được bầu làm Phó Chủ tịch Hội nghị rà soát Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Hội nghị rà soát lần thứ 11 của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân đã khai mạc ngày 27/4 tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York, nhằm đánh giá việc thực thi hiệp ước có hiệu lực từ năm 1970. Các nhóm quốc gia đã đề cử 34 phó chủ tịch, trong đó có Iran.

Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách kiểm soát vũ khí và không phổ biến của Mỹ, Christopher Yeaw, chỉ trích tại hội nghị rằng việc Iran được chọn làm phó chủ tịch là một “sự xúc phạm trắng trợn” đối với hiệp ước.

Ông cho biết, “Iran từ lâu đã coi thường các cam kết của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân, đây là điều không thể phủ nhận”, đồng thời thường xuyên từ chối hợp tác với các cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc để giải quyết các nghi vấn về chương trình hạt nhân của mình. Việc để Iran giữ vai trò phó chủ tịch “làm tổn hại đến uy tín của hội nghị lần này”.

Đáp lại, Chủ tịch hội nghị, Đại sứ Việt Nam tại Liên Hợp Quốc Đỗ Hùng Việt, cho biết Iran được đề cử bởi “Nhóm các nước không liên kết và các nhóm quốc gia khác”.

Trước những chỉ trích của Mỹ, Đại sứ Iran tại Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, Reza Najafi, phản bác rằng các cáo buộc của Mỹ là vô căn cứ và mang động cơ chính trị. Ông tuyên bố Mỹ vừa sử dụng vừa phát triển vũ khí hạt nhân nhưng lại tự coi mình là bên phân xử hiệp ước, điều này “không có cơ sở”.

Iran và vấn đề hạt nhân là tâm điểm xung đột Mỹ – Iran

“Vũ khí hạt nhân” từ lâu đã là tâm điểm trong cuộc xung đột giữa Iran, Mỹ và Israel, kéo dài hơn 2 tháng qua. Iran nhiều lần khẳng định việc làm giàu uranium của mình chỉ nhằm mục đích “hòa bình” và “phát điện”, nhưng các nước phương Tây cho rằng thực tế trái ngược, cáo buộc Iran đang tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân để đe dọa toàn cầu và Mỹ.

Nguồn tin từ Iran cho biết chính quyền Tehran đã đề xuất một phương án mới nhằm chấm dứt xung đột, theo đó tạm gác thảo luận về chương trình hạt nhân cho đến khi chiến sự kết thúc và tranh chấp về việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran được giải quyết.

Đáp lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khẳng định lập trường cứng rắn: “Iran sẽ không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”, nếu không các cuộc đàm phán sẽ vô hiệu và Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép lên chính quyền Tehran.

Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng nhấn mạnh ngày 27/4 rằng: “Lằn ranh đỏ của Tổng thống Trump về vấn đề Iran đã được vạch ra rất rõ ràng. Điều này không chỉ đối với người dân Mỹ mà còn đối với họ (Iran)”.

Ngoài vấn đề hạt nhân, Iran từ lâu bị cáo buộc sử dụng các hoạt động khủng bố để đe dọa an ninh toàn cầu. Gần đây, chính quyền Tehran còn bị cho là sử dụng việc phong tỏa Eo biển Hormuz để gây sức ép lên Mỹ và nền kinh tế toàn cầu.

Ngoài ra, sau khi lực lượng Mỹ–Israel được cho là đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, Iran đã triển khai hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái tấn công các quốc gia vùng Vịnh, đồng thời bị cáo buộc chỉ đạo lực lượng Hezbollah tại Lebanon tiếp tục tấn công dân thường Israel.