Thay đổi nhỏ trong cách đi có thể giúp điều trị thoái hóa khớp gối

Với hàng triệu người bị thoái hóa khớp gối, lựa chọn điều trị thường không nhiều: hoặc sống chung với đau đớn hoặc tiến tới phẫu thuật. Thế nhưng, các nhà khoa học cho rằng có một giải pháp khác – chỉ bằng việc thay đổi cách đi.

• 3 liệu pháp không dùng thuốc hàng đầu cho chứng thoái hóa khớp gối

Nghiên cứu mới đây cho thấy điều chỉnh cách bàn chân tiếp đất có thể giúp giảm đau đầu gối và làm chậm tổn thương khớp ở người bị thoái hóa khớp giai đoạn sớm.

Việc xoay nhẹ mũi chân – hướng vào trong hoặc ra ngoài từ 5 đến 10° khi bước đi – có thể giúp giảm tải áp lực lên khớp gối và mang lại hiệu quả giảm đau nhiều hơn gần gấp đôi. Với một số người, hiệu quả ngang ngửa thuốc giảm đau mạnh.

Theo giáo sư Scott Uhlrich, Đại học Utah, đồng tác giả nghiên cứu, hiệu quả này tương đương với việc dùng ibuprofen, thậm chí có trường hợp gần tương tự hiệu quả của thuốc giảm đau nhóm opioid như OxyContin.

Không chỉ dừng lại ở giảm đau, kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cũng cho thấy nhóm người tập đi với góc bàn chân tối ưu bị thoái hóa sụn ít hơn. Điều này cho thấy phương pháp không chỉ dừng lại ở giảm khó chịu, mà thực sự giúp giảm quá trình thoái hóa khớp gối.

“Giúp bệnh nhân tìm ra góc đặt chân phù hợp để giảm tải cho khớp gối có thể trở thành giải pháp đơn giản và ít tốn kém nhằm giải quyết thoái hóa khớp giai đoạn sớm. Điều này có thể giúp trì hoãn cuộc phẫu thuật”, giáo sư Valentina Mazzoli, đồng tác giả, công tác tại Khoa Chẩn đoán hình ảnh – Đại học Y NYU Grossman, nói.

Khoa học sau từng bước đi

Cách đi bộ ảnh hưởng đến sự phân bổ trọng lượng cơ thể qua khớp gối. Mỗi bước đặt chân xuống đều truyền lực qua khớp; chỉ một thay đổi nhỏ trong cách xoay bàn chân cũng có thể dịch chuyển lực, hoặc bảo vệ hoặc làm tổn thương sụn gối.

Giáo sư Mazzoli nói: “Những nghiên cứu trước thường áp dụng cùng một góc bàn chân cho tất cả. Nhưng có người không cải thiện, thậm chí nặng hơn. Chúng tôi cho thấy sự cá nhân hóa mới là chìa khóa”.

Khác với thuốc giảm đau chỉ che giấu triệu chứng, tập dáng đi làm giảm sức nặng cơ học gây bào mòn sụn. Nghĩa là có thể làm chậm tiến triển bệnh, chứ không chỉ đơn thuần giảm đau. 

Ý tưởng này nối tiếp những gì giới vật lý trị liệu từ lâu đã nhận thấy: Thay đổi hướng chịu lực qua khớp gối có thể tạo khác biệt lớn về sức khỏe khớp và đau nhức trong dài hạn.

Phó giáo sư Anat Lubetzky, Trường Vật lý trị liệu – Đại học New York chia sẻ: “Cơ chế sinh cơ học của phương pháp là vững chắc. Chúng ta đã biết rằng các giải pháp cơ học giúp giảm tải cho một số vùng khớp gối, nếu làm sớm có thể làm chậm tiến triển thoái hóa và giảm triệu chứng”.

Ứng dụng điều trị trên thực tế

Yếu tố then chốt của thành công là sự cá nhân hóa. Giáo sư Mazzoli cho biết thêm: “Rất dễ để xác định góc thích hợp – và rất dễ tập theo. Nhưng phải đúng góc dành cho từng người”.

Hiện nay, để đưa ra điều chỉnh cá nhân hóa, cần hệ thống ghi hình chuyển động và máy chạy bộ cảm biến áp lực – vốn chỉ có trong phòng thí nghiệm. Tuy vậy, nhóm nghiên cứu kỳ vọng trong tương lai các nhà vật lý trị liệu có thể ứng dụng ứng dụng di động và giày thông minh để huấn luyện dáng đi cá nhân hóa.

Phó giáo sư Lubetzky nhận xét: “Có thể chưa phải hôm nay, và chưa phổ biến ở mọi phòng khám. Nhưng công nghệ cảm biến đang phát triển rất nhanh. Tôi có thể hình dung nghiên cứu này sẽ khơi gợi thêm giải pháp đơn giản hơn – có thể chỉ cần cảm biến chuyển động nhỏ gọn, hay phân tích video thay vì hệ thống phức tạp. Hiện đã có ứng dụng và thiết bị phản hồi khá tốt”.

Dù vậy, phó giáo sư Mazzoli lưu ý, sự hướng dẫn từ chuyên gia vẫn rất cần thiết. Chọn sai góc có thể khiến khớp gối chịu thêm áp lực và làm bệnh nặng hơn.

Bước tiếp theo

Các nhà khoa học dự định mở rộng thử nghiệm tới nhóm bệnh nhân béo phì – đối tượng thường bị thoái hóa khớp gối nhưng chưa được đưa vào nghiên cứu lần này do cần phác đồ riêng.

“Béo phì là yếu tố quan trọng trong thoái hóa khớp, và nhóm này thực sự cần những lựa chọn không xâm lấn, hiệu quả”, giáo sư Mazzoli giải thích.

Với những người đã bắt đầu thấy đau hay cứng khớp gối sớm, thông điệp thật đơn giản:

“Chỉ cần được đánh giá đúng, thay đổi nhỏ nhưng đúng cách cũng có thể tạo khác biệt rõ rệt. Rất đáng để thử”.

Một người tham gia nghiên cứu chia sẻ cảm nhận về phương pháp không dùng thuốc này: “Tôi không phải uống thuốc hay mang thêm thiết bị. Nó đã trở thành một phần cơ thể tôi và sẽ đồng hành cùng tôi đến hết cuộc đời. Tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc vì điều đó”.