Sinh viên Mỹ lo ngại mất việc, chuyển hướng sang các ngành “chống lại trí tuệ nhân tạo”

Khi việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng lan rộng trong nhiều ngành nghề, sinh viên đại học tại Mỹ đang đối mặt với bài toán khó trong lựa chọn chuyên ngành. Nhiều người lo ngại ngành học của mình có thể nhanh chóng bị AI thay thế hoặc không còn mang lại cơ hội việc làm tốt sau khi tốt nghiệp.

Josephine Timperman, sinh viên 20 tuổi tại Đại học Miami, cho biết cô từng theo học ngành phân tích kinh doanh. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI đã khiến kế hoạch của cô thay đổi, khi các kỹ năng như phân tích thống kê và lập trình có thể dễ dàng được tự động hóa.

“Mọi người đều lo lắng rằng các công việc cấp thấp sẽ bị trí tuệ nhân tạo chiếm mất,” cô chia sẻ với Associated Press. Timperman cho biết cô đã chuyển sang học marketing, với mục tiêu tập trung vào tư duy phản biện và kỹ năng giao tiếp — những lĩnh vực mà con người vẫn có lợi thế so với AI.

Sinh viên tìm kiếm ngành học “khó bị AI thay thế”

Theo nhận định của nhiều sinh viên, việc lựa chọn một ngành học “miễn nhiễm với AI” giống như nhắm vào một mục tiêu luôn di chuyển, bởi thị trường lao động có thể thay đổi hoàn toàn vào thời điểm họ tốt nghiệp.

Một khảo sát năm 2025 của Viện Chính trị thuộc Trường Harvard Kennedy cho thấy khoảng 70% sinh viên đại học tin rằng AI đe dọa triển vọng việc làm của họ. Trong khi đó, khảo sát của Gallup cũng ghi nhận mức độ lo ngại ngày càng tăng của người lao động Mỹ trước nguy cơ bị công nghệ thay thế.

Kết quả khảo sát cho thấy AI hiện được ứng dụng mạnh trong các lĩnh vực công nghệ, trong khi những ngành như y tế và khoa học tự nhiên có thể ít chịu tác động hơn.

Khảo sát của Gallup đối với thế hệ Z (14–29 tuổi) cho thấy dù AI được sử dụng thường xuyên, nhiều người vẫn lo ngại về hệ lụy của công nghệ này. Khoảng 48% người lao động thuộc thế hệ Z cho rằng rủi ro của AI tại nơi làm việc lớn hơn lợi ích tiềm năng.

Sinh viên “tự tìm đường” trong bối cảnh bất định

Bà Courtney Brown, Phó Chủ tịch tổ chức giáo dục phi lợi nhuận Lumina Foundation, nhận định thách thức lớn là sinh viên thường tìm kiếm lời khuyên từ cố vấn, giảng viên và gia đình, nhưng ngay cả những người này cũng chưa có câu trả lời rõ ràng.

“Sinh viên phải tự tìm đường mà không có GPS”, bà Brown nói.

Trong một cuộc thảo luận gần đây, Hiệu trưởng trường Đại học Brown, Christina Paxson, cũng nhấn mạnh sự bất định của thị trường lao động trong tương lai.

“Chúng ta cần nghiêm túc xem xét những gì sinh viên cần học để thành công trong 10, 20 hoặc 30 năm tới,” bà nói.

Tuy nhiên, bà Paxson thừa nhận: “Không ai trong chúng ta biết cả. Chúng ta không biết câu trả lời cho câu hỏi đó”.

Bà cho rằng các kỹ năng như “giao tiếp” và “tư duy phản biện” sẽ ngày càng quan trọng, đồng thời nhấn mạnh nền tảng giáo dục khai phóng có thể có giá trị hơn việc chỉ tập trung vào kỹ năng kỹ thuật như lập trình trong bối cảnh hiện nay.