Nhật Bản sửa đổi 3 văn kiện an ninh – Vấn đề vận mệnh quốc gia

Ngày thứ Hai (27/4), Thủ tướng Sanae Takaichi chính thức khởi động cuộc họp chuyên gia nhằm tiến hành rà soát toàn diện việc sửa đổi “Ba văn kiện an ninh” của Nhật Bản.

Tại cuộc họp, bà nhấn mạnh trật tự quốc tế hậu Chiến tranh Lạnh đã chấm dứt và Nhật Bản đang ở thời điểm “liên quan đến vận mệnh quốc gia”, do đó cần tăng cường toàn diện năng lực răn đe và ứng phó.

Nhật Bản cần tăng cường “tổng hợp quốc lực”

Bà Takaichi cho biết: “Chúng ta hiện đang ở trong một bối cảnh quốc tế hoàn toàn khác trước. Trật tự quốc tế tương đối ổn định sau Chiến tranh Lạnh đã trở thành quá khứ”.

Bà nói thêm:
“Tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, có thể thấy sức mạnh quân sự của Trung Quốc (ĐCSTQ) và Triều Tiên gia tăng, trong khi hợp tác giữa Trung – Nga và Nga – Triều cũng đang tăng lên”.

Trong bối cảnh đó, bà nhấn mạnh: “Để kiên quyết bảo vệ hòa bình và độc lập của đất nước, chúng ta phải chủ động tăng cường năng lực phòng vệ từ gốc rễ”.

Tại cuộc họp, bà đề xuất Nhật Bản cần rút kinh nghiệm từ xung đột Nga – Ukraine và các cuộc khủng hoảng ở Trung Đông, đồng thời tích hợp các yếu tố ngoại giao, quốc phòng, kinh tế, công nghệ, thông tin và nguồn nhân lực để xây dựng “tổng hợp quốc lực” vững mạnh.

Bà cũng khẳng định: “Không thể để xã hội quốc tế trở thành nơi bị chi phối bởi sức mạnh. Pháp quyền vẫn phải là nền tảng cho ngoại giao của Nhật Bản”, đồng thời tái khẳng định mục tiêu thúc đẩy một khu vực “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.

Sửa đổi “Ba văn kiện an ninh”

Cuộc họp chuyên gia lần này nhằm chuẩn bị cho việc sửa đổi “Ba văn kiện an ninh” trước cuối năm. Bộ tài liệu này gồm: Chiến lược An ninh Quốc gia, Chiến lược Quốc phòng và Kế hoạch xây dựng năng lực phòng vệ – được ban hành vào cuối năm 2022, là nền tảng chính sách an ninh cấp cao nhất của Nhật Bản.

Nội dung cốt lõi bao gồm việc thiết lập năng lực “phản công” (tấn công căn cứ đối phương) và kế hoạch nâng chi tiêu quốc phòng lên 2% GDP trong vòng 5 năm.

Theo chỉ đạo của bà Takaichi, nhóm chuyên gia gồm 15 thành viên – đứng đầu là cựu Thứ trưởng Ngoại giao Kenichiro Sasae – sẽ chính thức bắt đầu quá trình sửa đổi trong năm nay.

Theo truyền thông Nhật Bản, đảng Dân chủ Tự do và đảng Duy Tân Nhật Bản dự kiến tổng hợp ý kiến trong giai đoạn tháng 5–6, sau đó chính phủ sẽ xây dựng dự thảo khung sửa đổi vào tháng 8 và trình nội các thông qua vào khoảng tháng 12.

Ngân sách quốc phòng có thể tiếp tục tăng

Hiện Nhật Bản đã đạt mục tiêu chi tiêu quốc phòng tương đương 2% GDP. Tuy nhiên, trước áp lực an ninh gia tăng, các chuyên gia sẽ tiếp tục thảo luận khả năng tăng thêm ngân sách.

Đáng chú ý, các quan chức Mỹ nhiều lần bày tỏ kỳ vọng Nhật Bản nâng mức chi này lên khoảng 3,5% GDP.

Ứng phó “hình thái chiến tranh mới” và răn đe hạt nhân

Một trọng tâm khác của lần sửa đổi này là cách đối phó với “hình thái chiến tranh mới” liên quan đến máy bay không người lái, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ lượng tử.

Các chuyên gia cũng sẽ thảo luận khả năng điều chỉnh “Ba nguyên tắc phi hạt nhân”. Trong bối cảnh Trung Quốc và Triều Tiên gia tăng năng lực hạt nhân, vấn đề này đang thu hút sự quan tâm lớn, bao gồm cả khả năng triển khai tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Theo Sankei Shimbun, các chuyên gia tham dự cuộc họp có quan điểm khác nhau. Một người cho rằng: “Cần tăng cường tính hiệu quả của răn đe mở rộng trong liên minh Nhật – Mỹ, đây có thể là một chủ đề cần được xem xét”.

Dù nội bộ đảng Dân chủ Tự do vẫn thận trọng, đảng Duy Tân Nhật Bản cho rằng “việc thảo luận không nên bị giới hạn”.