VCCI đề nghị Bộ Tài chính xem xét lại thời điểm khấu trừ thuế TNCN với cổ tức bằng chứng khoán

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản phàn hồi Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế của Bộ Tài chính. Theo đó, đề nghị Bộ Tài chính xem xét lại quy định thu thuế TNCN tại thời điểm phát cổ phiếu thưởng cho nhà đầu tư. 

• Doanh nghiệp chi cổ tức bằng cổ phiếu phải kê khai, khấu trừ thuế TNCN thay cho cổ đông

VCCI cho rằng Dự thảo (sửa đổi) thay đổi về thời điểm khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) với cổ tức bằng chứng khoán, theo hướng yêu cầu khấu trừ ngay tại thời điểm trả cổ tức. Quy định này tạo ra thay đổi lớn về mặt nghĩa vụ: từ chỗ thuế chỉ phát sinh khi cổ đông thực sự có thu nhập từ bán cổ phần sang chỗ cổ đông phải nộp thuế ngay khi nhận cổ phiếu.

Cơ quan này giải thích việc chia cổ tức bằng cổ phiếu không tạo ra thu nhập thực tế cho cổ đông tại thời điểm nhận cổ tức. Về bản chất, đây chỉ là điều chỉnh kỹ thuật trong cấu trúc vốn, làm tăng số cổ phiếu lưu hành nhưng không làm tăng tổng giá trị tài sản của cổ đông.

Ví dụ: một cá nhân nắm giữ 100.000 cổ phiếu có giá 30.000 đồng/cổ phiếu. Khi doanh nghiệp chia cổ tức bằng cổ phiếu theo tỷ lệ 2:1 (2 cổ phiếu cũ nhận thêm 1 cổ phiếu mới), cá nhân này nhận thêm 50.000 cổ phiếu. Đồng thời, theo quy định pháp luật, giá cổ phiếu sẽ điều chỉnh còn 20.000 đồng/cổ phiếu. Tổng giá trị tài sản trước và sau khi nhận cổ tức vẫn là 3 tỷ đồng, không phát sinh thu nhập, nhưng cá nhân đó vẫn phải nộp 25 triệu đồng thuế thu nhập cá nhân.

Lo ngại doanh nghiệp mất đi công cụ huy động vốn từ cổ đông hiện hữu

Như vậy, tại thời điểm trả cổ tức bằng cổ phiếu, cổ đông chưa nhận lợi ích gì từ việc này. Nếu thu thuế ngay thời điểm này, sẽ tạo áp lực tài chính và rủi ro thanh khoản cho nhà đầu tư, bao gồm cả các nhà đầu tư lớn và nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Nhìn từ góc độ doanh nghiệp, hỉnh thức chia cổ tức bằng cổ phiếu giúp cho doanh nghiệp giữ lại được nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời “chia sẻ” lợi nhuận cho cổ đông dưới hình thức tăng sở hữu cổ phiếu.

Hình thức này dung hòa lợi ích của doanh nghiệp và cổ đông, đồng thời khuyến khích các nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu lâu dài, đồng hành cùng doanh nghiệp.

Đề xuất đánh thuế ngay tại thời điểm chia cổ tức bằng cổ phiếu như Dự thảo sẽ khiến phương án này trở nên kém hấp dẫn, làm mất đi công cụ hiệu quả để doanh nghiệp có nguồn lực tái đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh.

Hơn 90% nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu thưởng lâu dài … nên không nộp thuế TNCN

Theo số liệu từ cơ quan thuế, trong giai đoạn 2016–2024, số thuế TNCN thực thu từ cổ tức bằng chứng khoán đạt khoảng 1.318 tỷ đồng, trong khi nếu thu ngay khi chia thì con số ước tính có thể khoảng 17.420 tỷ đồng.

Phía Bộ Tài chính cho rằng cá nhân nhận cổ tức bằng chứng khoán đồng nghĩa với thực tế tài sản, thu nhập không ngừng tăng lên, do vậy phải thực hiện nghĩa vụ đóng thuế. Tại dự thảo Nghị định 126 sửa đổi, Bộ Tài chính đã đề xuất bổ sung quy định:

“Đối với cá nhân nhận cổ tức bằng chứng khoán, cá nhân là cổ đông hiện hữu nhận thưởng bằng chứng khoán thì tổ chức trả thu nhập có trách nhiệm khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay cho cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn.

Thời điểm khấu trừ thuế là thời điểm doanh nghiệp trả cổ tức, trả thưởng ghi trên thông báo về trả cổ tức, trả thưởng cho cổ đông cá nhân theo quy định của Luật Doanh nghiệp.”