Vua Charles III nhấn mạnh lịch sử và quan hệ đối tác Mỹ – Anh

Vua Charles III, trong bài phát biểu trước Quốc hội Hoa Kỳ hôm 28/4, đã làm nổi bật mối quan hệ bền chặt giữa Hoa Kỳ và Vương quốc Anh, đồng thời nhấn mạnh nền tảng lịch sử sâu xa cùng các giá trị chung mà hai quốc gia chia sẻ.

“Đứng tại đây hôm nay, thật khó để không cảm nhận sức nặng của lịch sử trên vai, bởi mối quan hệ hiện đại giữa hai quốc gia chúng ta và giữa chính người dân của chúng ta không chỉ kéo dài 250 năm, mà còn hơn 4 thế kỷ,” nhà vua phát biểu.

Bài phát biểu kéo dài khoảng 35 phút diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang chuẩn bị kỷ niệm 250 năm thành lập vào tháng 7 tới.

Mở đầu, nhà vua đề cập tới vụ nổ súng xảy ra gần sự kiện Tiệc tối của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng hôm 25/4, bày tỏ sự đoàn kết với người dân Mỹ.

“Chúng ta cũng gặp nhau trong bối cảnh ngay sau sự cố không xa tòa nhà vĩ đại này, nhằm gây tổn hại tới ban lãnh đạo quốc gia của các bạn và kích động nỗi sợ hãi, chia rẽ rộng lớn hơn,” ông nói. “Cho phép tôi khẳng định với quyết tâm không lay chuyển, những hành động bạo lực như vậy sẽ không bao giờ thành công.”

Nhà vua cũng bày tỏ sự tôn trọng đối với Quốc hội Mỹ, đồng thời nhắc lại việc mẹ ông, Nữ hoàng Elizabeth II, từng phát biểu trước phiên họp chung vào năm 1991.

Xuyên suốt bài phát biểu, quốc vương nhấn mạnh nền tảng dân chủ chung của hai quốc gia — ngay cả khi chính những nguyên tắc đó từng khiến họ đối đầu trong lịch sử.

“Khi nhìn lại suốt nhiều thế kỷ… chúng ta thấy nổi lên những khuôn mẫu nhất định, những chân lý hiển nhiên mà từ đó chúng ta có thể học hỏi và cùng nhau tìm thấy sức mạnh; với tinh thần của năm 1776 trong tâm trí, có lẽ chúng ta có thể đồng ý rằng không phải lúc nào chúng ta cũng đồng ý, ít nhất là trong giai đoạn đầu,” ông nói.

Nhà vua chỉ ra nguyên tắc “không có đại diện [trong nghị viện] thì không có đánh thuế” vừa là nguồn gốc của xung đột lịch sử, vừa là lý tưởng dân chủ chung bắt nguồn từ truyền thống chính trị Anh.

Theo Vua Charles III, quan hệ Mỹ – Anh đã phát triển từ những bất đồng ban đầu.

“Đó là một mối quan hệ đối tác ra đời từ tranh chấp, nhưng không vì thế mà kém phần vững mạnh. Vì vậy, từ ví dụ này, chúng ta có thể nhận ra rằng các quốc gia của chúng ta, trên thực tế, có cùng tư duy một cách tự nhiên, là sản phẩm của những truyền thống dân chủ, pháp lý và xã hội chung mà nền quản trị của chúng ta dựa vào,” ông nói.

“Cho đến ngày nay, dựa trên những giá trị và truyền thống này hết lần này đến lần khác, hai quốc gia chúng ta luôn tìm được cách xích lại gần nhau.”

Nhà vua cũng nhắc lại chuyến thăm Mỹ năm 1939 của ông nội ông, Vua George VI, cùng Hoàng hậu, trong bối cảnh chủ nghĩa phát xít đang trỗi dậy tại châu Âu.

“Các thế lực phát xít ở châu Âu đang tiến bước, và vào thời điểm trước khi Hoa Kỳ tham gia cùng chúng tôi trong việc bảo vệ tự do, những giá trị chung của chúng ta đã chiến thắng,” ông nói.

Đề cập tới quốc phòng, Vua Charles III nhấn mạnh Vương quốc Anh “đã cam kết mức tăng chi tiêu quốc phòng bền vững lớn nhất kể từ Chiến tranh Lạnh”.

Chuyển sang hợp tác an ninh hiện đại, nhà vua ca ngợi sức mạnh của liên minh Mỹ – Anh, bao gồm vai trò trong NATO, bất chấp những căng thẳng gần đây giữa Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Keir Starmer liên quan đến cuộc chiến tại Iran.

“Các mối liên kết quốc phòng, tình báo và an ninh của chúng ta gắn bó chặt chẽ với nhau thông qua những mối quan hệ được đo đếm không phải bằng năm, mà bằng nhiều thập kỷ,” ông nói.

Nhà vua cũng nhấn mạnh thỏa thuận AUKUS — liên minh 3 bên được thành lập năm 2021 giữa Úc, Anh và Mỹ — nhằm thúc đẩy ổn định tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương trong bối cảnh lo ngại gia tăng về Trung Quốc.

Ông đồng thời tưởng niệm sự kiện 11/9 là “một ngày sẽ không bao giờ bị lãng quên”. Theo kế hoạch, nhà vua và Hoàng hậu Camilla sẽ tới thăm đài tưởng niệm 11/9 tại thành phố New York trong tuần này, trong khuôn khổ chuyến thăm kéo dài 4 ngày.

Khép lại bài phát biểu, nhà vua nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ thiên nhiên.

“Tuy nhiên, ngay cả khi chúng ta tôn vinh vẻ đẹp bao quanh mình, thế hệ của chúng ta phải quyết định cách ứng phó với sự sụp đổ của các hệ thống tự nhiên thiết yếu — điều đe dọa nhiều hơn cả sự hài hòa và đa dạng cốt lõi của thiên nhiên mà chúng ta phớt lờ sẽ phải trả giá,” ông nói. “Thực tế là những hệ thống tự nhiên này, nói cách khác là nền kinh tế của chính thiên nhiên, cung cấp nền tảng cho sự thịnh vượng và an ninh quốc gia của chúng ta.”