Vùng nông thôn Trung Quốc: Nỗi lo tự tử ở người cao tuổi ngày càng tăng

Ngày 29/10 là Tết Trùng Dương, một ngày lễ truyền thống của Trung Quốc, còn được gọi là “Ngày của Người Cao Tuổi” hoặc “Ngày Kính Trọng Người Cao Tuổi”. Tuy nhiên, ở nông thôn Trung Quốc, nhiều người cao tuổi do khó khăn trong cuộc sống và cảm giác “lúc tuổi già không còn nơi nương tựa” nên tỷ lệ tự tử ngày càng tăng, thậm chí ở một số vùng nông thôn, việc người già tự tử bắt đầu được xem là chuyện bình thường.

Cư dân mạng từ Hồ Bắc chia sẻ những câu chuyện đau lòng: một người nói mẹ anh qua đời trong căn phòng phủ đầy bụi, dì anh chết vì uống thuốc trừ sâu. Một cư dân mạng khác ở Hồ Bắc cũng chia sẻ: “Hầu hết người cao tuổi ở làng tôi đều chết vì uống thuốc độc. Họ nghĩ đó là chuyện bình thường, là dấu hiệu cho thấy họ đã hiểu thấu cuộc đời”. Những câu chuyện này xuất hiện khắp các vùng Hồ Bắc, Quý Châu, Hà Nam, Sơn Đông, Hồ Nam, Giang Tô, phản ánh thực trạng đáng buồn về tuổi già ở nông thôn Trung Quốc.

Trong phần bình luận, nhiều cư dân mạng cũng chia sẻ những câu chuyện về người già tự tử ở quê nhà.

“Một bà hàng xóm lớn tuổi ở quê tôi có sáu bảy đứa con. Sau khi chồng mất, bà bị gãy chân và không thể suy nghĩ thông suốt. Lo lắng sẽ trở thành gánh nặng cho con cái, bà đã nửa đi nửa bò đến một cái ao cách làng 500 mét về phía nam rồi chết đuối!”.

“Dì của mẹ tôi đã hơn 80 tuổi. Bà ăn ngủ ngon lành, không bệnh tật gì, và có thể làm những việc đơn giản như giặt giũ quần áo mà không gặp vấn đề gì. Bà cũng uống thuốc rồi tự tử. Hình như ở nông thôn, nếu người già sống quá lâu, con cháu không còn quý mến họ nữa. Không giống như người già ở thành phố có thu nhập”.

Người cao tuổi tự tử thường là những người sợ trở thành gánh nặng cho con cháu, bệnh tật hoặc cô đơn.

Nghiên cứu xã hội học của Lưu Yên Vũ (Đại học Vũ Hán) từ năm 2014, khảo sát hơn 40 ngôi làng ở 11 tỉnh, cho thấy tỷ lệ tự tử ở người cao tuổi nông thôn đã đạt mức báo động. Từ năm 1990, tỷ lệ này tăng mạnh và duy trì ở mức cao. Các nguyên nhân chính gồm khó khăn trong sinh tồn, bệnh tật, thiếu tình cảm gia đình và con cái bất hiếu. Một số thống kê cho thấy tỷ lệ tự tử ở người cao tuổi nông thôn lên đến 30%, trong đó hơn 60% là người trên 70 tuổi.

Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, đến cuối năm 2024, dân số cao tuổi từ 60 tuổi trở lên đạt 310 triệu người, chiếm 22% tổng dân số. Sự chênh lệch giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn, cùng mức lương hưu thấp, khiến nhiều người cao tuổi cảm thấy mình trở thành gánh nặng và dẫn đến quyết định tự kết thúc cuộc sống. Một học giả giấu tên nhận định đây là vấn đề nhạy cảm ở Trung Quốc: ai cũng biết nhưng ít người dám bàn luận công khai, vì chính phủ đang muốn duy trì hình ảnh xã hội khá giả.

Cư dân mạng cho rằng nguyên nhân gốc rễ là kinh tế: lương hưu thấp khiến người già cảm thấy không còn giá trị, trong khi ở thành phố, người già sống khá giả không hẳn nhờ con cái tốt bụng mà phần lớn nhờ trợ cấp và điều kiện sống tốt hơn. Việc thiếu sự quan tâm, tình cảm gia đình, và áp lực sinh tồn khiến tự tử trở thành “giải pháp cuối cùng” đối với nhiều người cao tuổi nông thôn.

Hiện tượng này không chỉ phản ánh nỗi đau cá nhân mà còn là vấn đề xã hội nghiêm trọng, cảnh báo về khoảng cách giàu nghèo, sự cô lập của người cao tuổi, và nhu cầu cấp thiết trong việc cải thiện an sinh, chăm sóc và hỗ trợ tinh thần cho người già ở nông thôn Trung Quốc.