Ông Trump: Đã trao đổi với ông Tập về việc thả ông Lê Trí Anh

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 15/12 cho biết ông đã nói chuyện với lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình về việc thả nhà hoạt động dân chủ Hồng Kông Lê Trí Anh (Jimmy Lai) sau khi ông Lê bị kết án.

“Tôi cảm thấy rất tiếc,” ông Trump nói trong một cuộc họp báo. “Tôi đã yêu cầu xem xét việc thả ông ấy. Ông ấy không khỏe. Ông ấy đã lớn tuổi, và sức khỏe không tốt. Vì vậy tôi đã đưa ra yêu cầu đó. Chúng ta sẽ xem chuyện gì xảy ra.”

Ông Lê, người sáng lập tờ báo Apple Daily đã đóng cửa, bị kết án hôm 15/12 tại Hồng Kông với hai tội danh “âm mưu cấu kết với các thế lực nước ngoài” và một tội danh “kích động nổi loạn” liên quan đến các hoạt động của ông. Ông Lê đã phủ nhận tất cả các cáo buộc.

Công dân Anh 78 tuổi này có thể phải đối mặt với án tù chung thân, và việc kết án đã gây ra làn sóng chỉ trích mới từ cộng đồng quốc tế.

Trong khi đó, chính quyền Trung Quốc và lãnh đạo Hồng Kông, Lý Gia Siêu (John Lee), hoan nghênh bản án có tội.

Ông Lê là một trong những nhà hoạt động có hồ sơ nổi bật nhất bị truy tố theo Luật An ninh Quốc gia Hồng Kông đã được sửa đổi. Luật này hiện trao cho Bắc Kinh quyền lực rộng lớn nhằm nhắm vào những người chỉ trích chế độ, và từng gây ra các cuộc biểu tình quy mô lớn tại Hồng Kông.

Ông bị bắt vào tháng 8/2020 và đã bị giam giữ kể từ khi bị truy tố chính thức vào tháng 12/2020. Ông mắc bệnh tiểu đường, và gia đình cùng đội ngũ pháp lý của ông đã báo cáo rằng ông không nhận được chăm sóc y tế đầy đủ, và bị giam giữ trong phòng biệt lập suốt năm năm qua, bị tước ánh sáng mặt trời và không khí tự nhiên.

Các báo cáo về tình trạng sức khỏe ngày càng xấu đi của ông Lê trong quá trình xét xử đã khiến nhiều người kêu gọi thả ông. Phiên tòa kéo dài 156 ngày.

Trước đó, Trump từng nói rằng ông sẽ thúc đẩy việc thả ông Lê, kể cả trước cuộc gặp song phương với ông Tập Cận Bình tại Hàn Quốc vào tháng Mười.

Chính quyền Hồng Kông cho biết một phiên điều trần giảm nhẹ hình phạt dự kiến diễn ra ngày 12/1/2026, và việc tuyên án có thể được tiến hành vào một thời điểm khác.

Luật sư của ông Lê, Robert Pang, cho biết họ sẽ quyết định có kháng cáo hay không sau khi bản án được tuyên.

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio kêu gọi các cơ quan chức năng “thả ông Lê càng sớm càng tốt”.

“Bản án có tội trong vụ án an ninh quốc gia của ông Lê phản ánh việc thực thi luật pháp của Bắc Kinh nhằm bịt miệng những người muốn bảo vệ quyền tự do ngôn luận và các quyền cơ bản khác — những quyền mà Trung Quốc đã cam kết duy trì trong Tuyên bố Chung Trung-Anh năm 1984. Ông Lê không phải là người duy nhất phải chịu hình phạt vì bảo vệ các quyền này,” ông Rubio nói trong một tuyên bố ngày 15/12.

Kể từ khi Luật An ninh Quốc gia Hồng Kông được sửa đổi, đặc khu đã mất đi quyền tư pháp độc lập, và các nghị sĩ ủng hộ dân chủ bị bắt. Ngày 14/12, Đảng Dân chủ Hồng Kông giải thể, đánh dấu sự chấm dứt chính thức của đảng đối lập, những lãnh đạo của đảng này đã bị bắt sau khi Luật An ninh Quốc gia sửa đổi năm 2020.

Năm 2021, Bắc Kinh thay đổi hệ thống bầu cử Hồng Kông, thành lập một hội đồng thẩm định thân Bắc Kinh, thực tế loại bỏ các ứng viên phản đối quan điểm của ĐCSTQ. Kể từ đó, Đảng Dân chủ cùng các đảng phái ủng hộ dân chủ khác không thể đưa ứng viên ra tranh cử Hội đồng Lập pháp.