Tài sản phong tỏa Nga: Mỹ dùng mặc cả, EU trích tiền lời, Hungary kiện phản đối, Nga lên án

Hoa Kỳ nhìn nhận số tài sản Nga bị phong tỏa như một đòn bẩy để đàm phán, Liên Minh Châu Âu chọn con đường khai thác lợi tức thay vì tịch thu toàn bộ, Hungary chống đối quyết liệt bằng con đường pháp lý, và Nga thì cương quyết phản kháng, cảnh báo những hệ quả sâu rộng đối với hệ thống tài chính toàn cầu. 

Lập trường của Hoa Kỳ về tài sản Nga bị phong tỏa

Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent tuyên bố rằng Washington coi số tài sản Nga bị phong tỏa hơn 300 tỷ USD như một công cụ dùng để mặc cả trong các cuộc đàm phán với Moskva, thay vì một nguồn tiền sẽ bị tịch thu ngay lập tức và chuyển giao cho Kiev.

Trong số này, Hoa Kỳ chỉ nắm giữ khoảng 5 tỷ USD, còn phần lớn số tài sản đặt dưới quyền tài phán của Liên Minh Châu Âu.

Ông Bessent nhấn mạnh: “Đây là một con bài trên bàn thương lượng lớn này. Chúng ta sẽ xem liệu một phần hay toàn bộ có thể được dùng cho công cuộc tái thiết Ukraine.”

Quốc hội Hoa Kỳ đã thông qua đạo luật cho phép Nhà Trắng tịch thu tài sản quốc gia của Nga, nhưng cả chính quyền Biden lẫn Trump thứ hai vẫn chưa áp dụng, do e ngại rủi ro pháp lý và tài chính. Thay vào đó, Nhóm G7 đã phê chuẩn khoản tín dụng trị giá 50 tỷ USD dành cho Ukraine, được bảo đảm bằng lợi tức thu được từ số tài sản đang bị phong tỏa.

Lập trường của Liên Minh Châu Âu

EU bác bỏ phương án tịch thu toàn bộ, cảnh báo rằng biện pháp này có thể:

• Vi phạm luật pháp quốc tế,

• Làm suy giảm lòng tin của giới đầu tư,

• Gây xáo trộn thị trường tài chính.

Thay vào đó, EU đã quyết định chuyển giao phần lợi tức và tiền lời (ước tính khoảng hơn 3 tỷ USD mỗi năm) từ khối tài sản bị phong tỏa cho Ukraine.

Lập trường của Hungary

Hungary đã khởi kiện Hội đồng Châu Âu về quyết định điều động tài sản Nga bị phong tỏa để tài trợ quân sự cho Ukraine thông qua Quỹ Hòa bình Châu Âu (EPF) – quỹ chuyên bồi hoàn cho các quốc gia thành viên khi gửi vũ khí cho Ukraine.

Biện pháp này, có hiệu lực từ tháng 2 năm 2024, quy định 99,7% lợi tức từ tài sản ngân hàng trung ương Nga bị phong tỏa sẽ được chuyển cho Ukraine (tương đương 3–5 tỷ EUR mỗi năm).

Lập luận của Hungary:

• Quyền phủ quyết của họ đã bị gạt bỏ bất hợp pháp,

• Nguyên tắc bình đẳng giữa các quốc gia thành viên và dân chủ bị vi phạm,

• Hungary không phải là “quốc gia thành viên đóng góp.”

Budapest phản đối việc viện trợ vô điều kiện cho Ukraine, và thay vào đó chủ trương đàm phán hòa bình thay vì kéo dài chiến sự.

Phản ứng của phía Nga

Moskva đã lên án việc phong tỏa tài sản là một “hành vi cướp bóc” và vi phạm luật pháp quốc tế.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định: Nga sẽ không bao giờ từ bỏ quyền lợi của mình và cảnh báo về những “hậu quả pháp lý nghiêm trọng” nếu xảy ra việc tịch thu trực tiếp.

Tổng thống Putin cùng các quan chức Nga lập luận rằng biện pháp này làm suy yếu lòng tin vào hệ thống tài chính phương Tây, đồng thời có thể thúc đẩy xu hướng toàn cầu tìm kiếm các hệ thống thanh toán thay thế.

Thiên Vân