Công an xã được đề xuất khởi tố, điều tra tội có mức phạt đến 7 năm tù

Dự thảo Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng Hình sự đề xuất trưởng hoặc phó trưởng công an xã được khởi tố, điều tra các vụ án hình sự mức phạt đến 7 năm tù.

• Đình chỉ công tác công an xé vé máy bay của du khách Đài Loan ở Phú Quốc
• Điều dưỡng của BV Đa khoa tỉnh Nam Định bị người nhà bệnh nhân đánh: Công an xác minh

Ngày 20/5, Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày trước Quốc hội tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung 112 điều của Bộ luật Tố tụng Hình sự, nhằm tinh gọn bộ máy tố tụng và giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Dự thảo đề xuất điều tra viên trung cấp trở lên, là trưởng hoặc phó trưởng công an cấp xã, được thủ trưởng cơ quan CSĐT công an cấp tỉnh phân công, có quyền khởi tố và điều tra các vụ án hình sự về tội Ít nghiêm trọng và Nghiêm trọng, với mức phạt tối đa 7 năm tù, xảy ra tại xã.

Quy định này đáp ứng yêu cầu không tổ chức công an cấp huyện, phù hợp với mô hình tổ chức công an 3 cấp (Bộ, tỉnh, xã).

Dự thảo cũng sửa đổi thẩm quyền tố tụng của VKSND và TAND từ 4 cấp xuống 3 cấp. TAND khu vực được giao xét xử sơ thẩm các vụ án có mức phạt đến 20 năm tù, trừ các vụ nghiêm trọng, phức tạp thuộc thẩm quyền của TAND cấp tỉnh.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung quyền kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm của viện trưởng VKSND cấp tỉnh và chánh án TAND cấp tỉnh đối với bản án có hiệu lực của TAND khu vực. Thẩm quyền truy tố, xét xử của VKSND và TAND quân sự được giữ nguyên.

Dự thảo đề xuất quy định về điều tra, truy tố khi bị can vắng mặt, như trường hợp bỏ trốn mà truy nã không có kết quả hoặc đang ở nước ngoài không thể triệu tập.

Trong các trường hợp này, cơ quan điều tra có thể kết luận đề nghị truy tố, và VKSND quyết định truy tố, đảm bảo quyền bào chữa cho bị can.

Về thi hành án tử hình, dự thảo bổ sung thời hạn xem xét quyết định ân giảm và hoãn thi hành án 2 năm khi có căn cứ. Dự thảo cũng sửa đổi thời hạn giám định phù hợp với Luật Giám định tư pháp, bổ sung chữ ký điện tử và số hóa hồ sơ vụ án.

Thẩm tra dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đồng ý với việc tăng quyền hạn cho trưởng hoặc phó trưởng công an xã, nhưng lưu ý một số quy định chưa phù hợp, mâu thuẫn với BLTTHS và nội bộ dự thảo.

Ví dụ, dự thảo đề xuất trưởng/phó trưởng công an xã có quyền áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt (như ghi âm, ghi hình bí mật), nhưng theo quy định, chỉ thủ trưởng cơ quan điều tra cấp tỉnh được thực hiện, với sự phê chuẩn của VKSND cùng cấp.

Ủy ban đề nghị rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo quy định thống nhất, khả thi.

Về dẫn độ, VKSND Tối cao đã gửi Công văn số 2231/VKSTC-V14 ngày 16/5/2025, đề nghị nghiên cứu quy định trình tự bắt người theo yêu cầu dẫn độ của nước ngoài, phù hợp với luật quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Quốc hội sẽ thảo luận dự án luật vào ngày 27/5 và thông qua vào ngày 27/6.

Phạm Toàn