Việt Nam hướng tới phát triển ‘doanh nghiệp một người’ trong nền kinh tế số

Minh Long
•
Thứ Sáu, 01/05/2026

Mô hình “doanh nghiệp một người” được xác định là hướng đi mới trong chiến lược khởi nghiệp sáng tạo, tận dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để đơn giản hóa hoạt động kinh doanh.

Trí tuệ nhân tạo được tận dụng để phát triển doanh nghiệp một người. (Ảnh minh họa: Lemonsoup14/shutterstock)

Tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ cuối tháng 4, đại diện Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ cung cấp thông tin liên quan đến định hướng phát triển mô hình “doanh nghiệp một người” trong khuôn khổ Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo.

Theo đó, mô hình “doanh nghiệp một người” được hiểu là doanh nghiệp do một cá nhân sở hữu và vận hành, dựa trên các công cụ số, trợ lý ảo và trí tuệ nhân tạo để triển khai hoạt động kinh doanh và cung cấp dịch vụ.

So với mô hình truyền thống cần tối thiểu khoảng 5 người, gồm lãnh đạo, kế toán và các bộ phận chức năng, mô hình này cho phép tinh giản bộ máy và tăng tính linh hoạt.

Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó cục trưởng Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, cho biết việc tạo điều kiện để mỗi cá nhân có thể khởi nghiệp thông qua nền tảng công nghệ số là cách mở rộng cơ hội tham gia kinh doanh trong xã hội. Mô hình này cũng góp phần hình thành môi trường kinh doanh linh hoạt hơn, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số.

Theo đại diện Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, mục tiêu ngắn hạn là hướng tới hình thành khoảng 1 triệu doanh nghiệp một người vào năm 2030. Tầm nhìn đến năm 2045, số lượng này có thể đạt khoảng 10 triệu doanh nghiệp một người.

Bên cạnh đó, chiến lược khởi nghiệp sáng tạo còn đặt ra các mục tiêu như phát triển 5 triệu chủ thể kinh doanh, 10.000 doanh nghiệp khởi nghiệp và 45 hệ thống kết nối vào năm 2030. Đồng thời, Việt Nam được kỳ vọng thu hút khoảng 1,5 tỷ USD, tương đương khoảng 36.000 tỷ đồng, vốn đầu tư mạo hiểm cho hoạt động khởi nghiệp.

Ở góc độ kinh tế, đại diện cơ quan chuyên môn cho biết, khi đạt tỷ lệ khoảng 30 người dân có một doanh nghiệp, nền kinh tế có thể đảm bảo việc làm và duy trì tính năng động. Trong khi đó, nếu tỷ lệ trên 60 người dân mới có một doanh nghiệp, nguy cơ thiếu việc làm có thể xuất hiện. Hiện nay, Việt Nam đang ở mức khoảng hơn 100 người dân có một doanh nghiệp.

Cũng theo thông tin từ Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, việc phát triển doanh nghiệp một người được xem là giải pháp góp phần mở rộng lực lượng doanh nghiệp, từ đó hỗ trợ giải quyết vấn đề việc làm và tạo thêm động lực tăng trưởng kinh tế.

Để thực hiện mục tiêu này, cơ quan chức năng đề xuất nhiều giải pháp như đơn giản hóa các quy định liên quan đến thuế và báo cáo tài chính, tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân vận hành doanh nghiệp. Đồng thời, các nền tảng số cung cấp dịch vụ kế toán, thuế, quản trị tài chính và nhân sự sẽ được phát triển nhằm hỗ trợ hoạt động kinh doanh.

Ngoài ra, việc xây dựng mạng lưới vườn ươm theo chuyên ngành, phát triển tối thiểu 300 không gian khởi nghiệp, cũng như nghiên cứu hình thành sàn giao dịch chứng khoán dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp được đưa ra như các giải pháp hỗ trợ. Cơ chế chứng khoán hóa tài sản trí tuệ cũng được đề xuất nhằm giúp cá nhân có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để góp vốn hoặc tiếp cận nguồn tài chính.

Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ cho biết, hiện nay tại Việt Nam đã có nhiều cá nhân như nhà tư vấn, kiến trúc sư hoạt động độc lập theo hình thức tương tự doanh nghiệp một người. Việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ giúp các hoạt động này được thực hiện minh bạch hơn.

Liên quan đến Nghị quyết số 86/NQ-CP, đại diện cơ quan chuyên môn cho biết văn bản này không đặt mục tiêu cụ thể về số lượng doanh nghiệp một người. Tuy nhiên, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định đây là một hướng cần tập trung nhằm thúc đẩy kinh tế số và mở rộng hoạt động khởi nghiệp.