Trí tuệ cổ nhân: Chân thành giúp “hưng nhân”, “hưng nghiệp”

Nho gia cho rằng cảnh giới cao nhất của tu dưỡng là “chí thành” (thành thật đến mức cùng cực). “Chí thành” là sự thành của cái tâm con người, dùng chân thành mà đối đãi với người khác thì người khác ra sức phát huy, dùng chân thành mà xử lý công việc thì không việc gì là không thể giải quyết được, dùng chân thành để lập nghiệp thì nhất định sẽ thành công.

Dùng chân thành đối đãi với người thì ai cũng phát huy năng lực

Sách “Trung dung” viết: “Duy thiên hạ chí thành, vi năng tẫn kì tính; năng tẫn kì tính, tắc năng tẫn nhân chi tính”, chỉ có người có đức “chí thành” trong thiên hạ mới có thể thể hiện được hết cái bản tính của mình, thể hiện được hết bản tính của mình thì phát huy được hết bản tính của người khác. Nói cách khác, đối đãi với người khác bằng sự chân thành thì người khác đều sẽ được khích lệ, được tin tưởng mà phát huy hết năng lực của họ.

Dùng tâm chân thành và chân thật nhất của bản thân để đối đãi với người khác, không có nửa điểm là hư tình giả ý, không dùng lời giả gạt người. Người quân tử dùng chân thành đối đãi với người, cũng chính là đức. Thời Tam Quốc, Lưu Bị tìm người hiền tài, đích thân kiên trì mời bằng được Gia Cát Lượng ra giúp. Gia Cát Lượng bị cảm động bởi sự thành tâm thành ý của Lưu Bị nên đã quyết định rời núi đi phụ tá Lưu Bị. Nhờ đó mà nước Thục thành công ở thời kỳ sau, ổn định chiến cuộc, cùng với Ngô Ngụy hình thành nên thế chân vạc.

Dùng chân thành xử sự thì công việc sẽ được giải quyết

Cổ nhân nói: “Thành chi sở cảm, xúc xử giai thông”, nghĩa là dùng thành tâm đối đãi với người thì sẽ khiến người bị lay động và như thế thì sự tình dù ở nơi nào cũng sẽ hoàn thành được. Trong đối xử với người khác hay giải quyết công việc, một người sẽ gặp phải những lo ngại nghi ngờ, đó là bởi vì họ chưa đủ thành tâm. Một người chỉ cần thành tâm thì sẽ không có việc gì không giải quyết được.

Sách “Trung dung” viết: “Tự thành minh, vị chi tính; tự minh thành, vị chi giáo. Thành tắc minh hĩ; minh tắc thành hĩ”, tức là nói từ chân thành mà tự nhiên hiểu được đạo lý, đây là thiên tính. Từ hiểu được đạo lý sau đó làm được chân thành, đây là kết quả của giáo dục. Chân thành thì tự nhiên sẽ minh bạch được đạo lý, mà sau khi minh bạch đạo lý thì cũng sẽ làm được chân thành.

Dùng tâm chân thành để học tập và làm việc thì có thể trau dồi được trí tuệ và xây dựng được nhân cách của mình. Chân thành là thái độ giải quyết công việc tốt nhất. 

Trong học tập, một người luôn có thành tâm học tập thì có thể trở thành người uyên bác. Thời nhà Tống, Dương Thời và Du Tạc bởi vì muốn bái sư cầu học Trình Hạo mà đã cung kính đứng thẳng ở bên ngoài dưới trời tuyết phủ dày gần một xích, lưu lại giai thoại “Trình môn lập tuyết”. Cả Dương Thời và Du Tạc đều thành kính cầu học, không sợ gian khổ mà cuối cùng có được thành tựu lớn.

Dùng chân thành lập nghiệp thì nghiệp sẽ thành

Sách “Trung dung” viết: “Thành tắc hình. Hình tắc trứ. Trứ tắc minh. Minh tắc động. Động tắc biến. Biến tắc hóa. Duy thiên hạ chí thành vi năng hóa”, đại ý là người làm được chân thành thì sẽ biểu hiện ra ngoài, biểu hiện ra ngoài là dần dần sẽ nổi bật, nổi bật thì sẽ phát dương quang đại, phát dương quang đại sẽ cảm động người khác, cảm động người khác sẽ dẫn đến biến chuyển, biến chuyển sẽ có thể dưỡng dục vạn vật. Chỉ có người chân thành nhất thiên hạ mới có thể dưỡng dục vạn vật, khiến cho mọi thứ phát triển thịnh vượng.

Cổ nhân nói: “Chí thành tắc kim thạch vi khai”, tâm chí thành khiến vàng đá mở ra. Gây dựng sự nghiệp sẽ gặp khó khăn gian khổ, dãi gió dầm mưa nhưng chỉ cần thường xuyên giữ cho mình tâm chân thành thì sự nghiệp sẽ thông thuận. Chỉ cần dùng tâm chân thành làm việc thì sự nghiệp nhất định sẽ có ngày hưng thịnh.

Vua Thuấn vốn chỉ là người làm việc đồng ruộng chăm chỉ bằng sự chân thành. Dù người thân có hành ác với ông ra sao, ông vẫn chân thành đối tốt với họ. Sau khi được vua Nghiêu trọng dụng, ông cũng không kiêu căng mà lại lặng lẽ thành tâm làm việc vì dân chúng. Cuối cùng, ông trở thành một nhân vật lịch sử kinh điển, thành một vị vua lưu danh sử sách và được người đời sau noi theo.

Theo Sound Of Hope 
Tác giả: Văn Tư Mẫn
An Hòa biên tập

Xem thêm:

• Trí tuệ cổ nhân: Thành tín là mỹ đức

Mời xem video: