Đình công lớn nhất trong 12 năm qua ở Bồ Đào Nha, giao thông tê liệt

Hôm thứ Năm (11/12), Bồ Đào Nha xảy ra cuộc tổng bãi công trên toàn quốc lần đầu tiên kể từ năm 2013 đến nay, khiến dịch vụ đường sắt gần như tê liệt hoàn toàn, hàng trăm chuyến bay bị hủy, nhiều trường học phải đóng cửa trên diện rộng, và hàng nghìn công nhân đã xuống đường tại thủ đô Lisbon để phản đối kế hoạch cải cách luật lao động do chính phủ đề xuất.​

Chính phủ thiểu số trung hữu cho biết dự luật sẽ sửa đổi hơn một trăm điều khoản trong bộ luật lao động, với mục tiêu nâng cao năng suất, kích thích tăng trưởng kinh tế và cuối cùng mang lại lợi ích cho toàn thể người dân Bồ Đào Nha.​

Thủ tướng Luís Montenegro nhấn mạnh rằng chính phủ “sẽ không từ bỏ quyết tâm cải cách và chuyển đổi”. Trong khi đó, Bộ trưởng Nội các António Leitao Amaro đánh giá mức độ ảnh hưởng của cuộc bãi công là không lớn, cho rằng phần lớn lao động khu vực tư nhân, chiếm khoảng 80% lực lượng lao động, hầu như không tham gia, tình trạng hỗn loạn chủ yếu tập trung ở khu vực công.

Các cải cách được đề xuất bao gồm nới lỏng điều kiện áp dụng “sa thải có lý do chính đáng” đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, điều chỉnh các hạn chế hiện hành về thuê ngoài, đồng thời quy định thời hạn tối đa hai năm cho chế độ làm việc linh hoạt dành cho các bà mẹ đang cho con bú. Dự luật này vẫn chưa được trình lên quốc hội xem xét, nhưng dự kiến sẽ được thông qua với sự ủng hộ của đảng cánh hữu “Chega” (Đảng ‘Đủ rồi’).

Cuộc bãi công lần này do hai liên minh công đoàn lớn nhất Bồ Đào Nha là Tổng Liên đoàn Công đoàn Toàn quốc (CGTP) và Liên đoàn Tổng Công đoàn (UGT) cùng phát động. Các công đoàn kịch liệt chỉ trích gói cải cách thiên về phía giới chủ, làm tổn hại quyền lợi người lao động, và cho rằng việc thúc đẩy những biện pháp như vậy trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng mạnh và tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp là hoàn toàn không phù hợp.

Cuộc bãi công đã khiến hệ thống giao thông công cộng gần như tê liệt; dù chính quyền buộc phải áp dụng mức dịch vụ tối thiểu nên một phần xe buýt và phương tiện công cộng vẫn duy trì hoạt động, nhưng các tuyến phố ở Lisbon vẫn vắng vẻ thấy rõ. Các bệnh viện vẫn mở cửa, song do một bộ phận nhân viên y tế tham gia bãi công nên phần lớn các ca phẫu thuật và lịch hẹn khám ngoại trú buộc phải hoãn lại.

Hãng hàng không quốc gia TAP chỉ duy trì khoảng một phần ba số chuyến bay thường lệ, trong khi công ty đường sắt cảnh báo rằng các tác động có thể kéo dài sang cả ngày hôm sau. Các công đoàn cho biết nhiều doanh nghiệp lớn, trong đó có nhà máy Autoeuropa của Volkswagen, cũng phải tạm dừng sản xuất, cho thấy làn sóng bãi công đã lan sang cả khu vực tư nhân.

Lần tổng bãi công toàn quốc trước đó ở Bồ Đào Nha diễn ra vào năm 2013, khi nước này đang phải nhận gói cứu trợ từ Liên minh châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế, đồng thời áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng hà khắc. Trái lại, hiện nay kinh tế Bồ Đào Nha đã phục hồi, tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp và tình hình tài khóa được cải thiện rõ rệt, thậm chí năm 2023 còn ghi nhận mức thặng dư ngân sách hiếm thấy trong khối EU.

Bồ Đào Nha là một trong những nền kinh tế nhỏ nhất trong Liên minh châu Âu, và mức lương của người lao động cũng thuộc nhóm thấp trong số 27 nước thành viên.

Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Quốc gia Bồ Đào Nha, mức lương bình quân hằng tháng trước thuế ở nước này vào khoảng 1.600 euro (tương đương khoảng 43 triệu VNĐ), trong khi có hàng trăm nghìn lao động mỗi tháng chỉ nhận được mức lương tối thiểu là 870 euro trước thuế (tương đương khoảng 23 triệu VNĐ).

Người dân Bồ Đào Nha hiện đang đồng thời phải đối mặt với khủng hoảng về nhà ở và chi phí sinh hoạt. Giá nhà tăng vọt, trong khi tỷ lệ lạm phát duy trì ở mức hơi cao hơn 2%.